Sizin için ne anlama geliyor
İcra takibi, ödeme emri, itiraz süreleri, haciz, ihtiyati haciz ve satış bu kanunun içindedir. Türkiye'de alacak tahsili pratikte bu kanunun sürelerine göre yürür ve süreler kısadır.
En çok neyle karıştırılır
Alacağın var olup olmadığını belirlemez; onu mahkeme ya da sözleşme belirler. İİK, var olan alacağın nasıl tahsil edileceğini düzenler.
Bu kelimeyle nerede karşılaşırsınız
Her icra dosyasında; ödeme emrinin üstündeki matbu metinde.
İİK'nın yapısı: on yedi bap, hangi konu nerede
2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu 9 Haziran 1932'de kabul edildi, 19 Haziran 1932 tarihli ve 2128 sayılı Resmî Gazete'de yayımlandı ve kendi m. 369'una göre yürürlüğü 4 Eylül 1932'de başladı. Maddeleri m. 1 ile m. 370 arasında numaralandırılmıştır; sonradan eklenen 150/a-150/ı, 269/a-269/d, 308/a-308/h ve 309/a-309/ü gibi harfli maddeler araya yerleştirilmiştir. Kanun on yedi baptan oluşur ve pratikte hangi bapta olduğunuz, hangi süreye tabi olduğunuzu belirler.
| Bap | Madde | Ne düzenler |
|---|---|---|
| 1. Bap | m. 1-23 | Teşkilat ve muhtelif hükümler — icra daireleri, icra mahkemesi, şikâyet (m. 16), tebligat |
| 2. Bap | m. 24-41 | İlamların icrası — mahkeme kararının icrası, icra emri (m. 32), icranın geri bırakılması |
| 3. Bap | m. 42-73 | İlamsız takip — takip talebi, ödeme emri (m. 60), itiraz (m. 62), itirazın hükümden düşürülmesi (m. 67-68) |
| 4. Bap | m. 74-144 | Haciz yoluyla takip — mal beyanı, haciz, kıymet takdiri, satış ve paranın paylaştırılması |
| 5. Bap | m. 145-153 | Rehnin paraya çevrilmesi — taşınır rehni (m. 145 vd.), ipotek (m. 148 vd.), müşterek hükümler (m. 150/e vd.) |
| 6. Bap | m. 154-183 | İflas yoluyla takip — ve kambiyo senetlerine mahsus hususi takip usulleri (m. 167-170/b) bu bapta yer alır |
| 7. Bap | m. 184-207 | İflasın hukuki neticeleri — iflas masası, alacakların durumu |
| 8. Bap | m. 208-256 | İflasın tasfiyesi — masanın teşkili, sıra cetveli, paraların dağıtılması |
| 9. Bap | m. 257-268 | İhtiyati haciz — şartları (m. 257), itiraz (m. 265), düşmesi (m. 264) |
| 10. Bap | m. 269-276 | Kiralar hakkında hususi hükümler ve kiralanan taşınmazların tahliyesi |
| 11. Bap | m. 277-284 | İptal davası — borçlunun alacaklıyı zarara sokan tasarrufları |
| 12. Bap | m. 285-309 | Konkordato ile sermaye şirketleri ve kooperatiflerin uzlaşma yoluyla yeniden yapılandırılması |
| 13. Bap | m. 310-311 | Taksiratlı ve hileli iflas |
| 14. Bap | m. 312-316 | İtibarın yerine gelmesi |
| 15. Bap | m. 317-330 | Fevkalade hallerde mühlet ve tatil |
| 16. Bap | m. 331-354 | Cezai hükümler |
| 17. Bap | m. 355-370 | Hususi hükümler — maaş ve ücret kesintisi, yürürlük |
Takip türleri: hangi belgeyle hangi yol
İİK tek bir takip yolu tanımaz; elinizdeki belgeye ve borçlunun kim olduğuna göre yol değişir. Yol yanlış seçildiğinde kaybedilen şey genellikle süredir.
- İlamlı icra (m. 24 vd.). Elinizde mahkeme kararı ya da ilam niteliğinde bir belge varsa. Para borcunda icra dairesi icra emri tebliğ eder ve m. 32'ye göre borcun yedi gün içinde ödenmesi ihtar edilir.
- İlamsız takip — genel haciz yolu (m. 42 vd.). Bir paranın ödenmesine veya teminat verilmesine ilişkin alacaklar için; mahkeme kararı gerekmez. İcra müdürü ödeme emri düzenler (m. 60), borç yedi gün içinde ödenmelidir; borçlunun itiraz süresi de yedi gündür (m. 62).
- Kambiyo senetlerine mahsus haciz yolu (m. 167 vd.). Alacak çek, poliçe veya emre muharrer senede dayanıyorsa. Ödeme süresi on gün, senedin kambiyo senedi vasfını taşımadığı şikâyeti, imza inkârı ve borca, zamanaşımına ya da yetkiye itiraz süresi beş gündür (m. 168).
- Rehnin paraya çevrilmesi yoluyla takip (m. 145 vd.). Alacak taşınır rehni ya da ipotekle güvenceye alınmışsa.
- İflas yoluyla takip (m. 154 vd.). m. 43'e göre yalnız Ticaret Kanunu gereğince tacir sayılanlar, tacirler hakkındaki hükümlere tabi olanlar ve özel kanunlarına göre iflasa tabi olduğu bildirilenler hakkında yapılır; alacaklı bu kişiler hakkında haciz yoluyla da takip yapabilir ve bir defaya mahsus olmak üzere harç ödemeksizin diğer yola geçebilir.
- Kiralanan taşınmazın tahliyesi (m. 269 vd.). Kira alacağı için yapılan takipte ödeme emrine tahliye ihtarı da eklenir.
- İhtiyati haciz (m. 257 vd.). Rehinle temin edilmemiş ve vadesi gelmiş bir para borcunun alacaklısı için; vadesi gelmemiş borçta yalnız m. 257'de sayılan hâllerde (borçlunun belirli yerleşim yerinin olmaması, mallarını kaçırmaya hazırlanması gibi) istenebilir.
İİK'da süreler — dayanak maddesiyle
İcra takibinde süreler kısadır ve çoğu gün olarak sayılır. Aşağıdaki tablodaki her satır 2004 sayılı Kanunun güncel metnindeki maddeden alınmıştır.
| Süre | Neyin süresi | Dayanak |
|---|---|---|
| 7 gün | İcra ve iflas dairesi işlemine karşı icra mahkemesine şikâyet (işlemin öğrenildiği tarihten) | m. 16/1 |
| süresiz | Bir hakkın yerine getirilmemesi veya sebepsiz sürüncemede bırakılmasından dolayı şikâyet | m. 16/2 |
| 7 gün | İlamlı icrada icra emriyle verilen ödeme süresi | m. 32 |
| 7 gün | İlamsız takipte ödeme emriyle verilen ödeme süresi | m. 60 |
| 7 gün | Ödeme emrine itiraz (tebliğ tarihinden) | m. 62 |
| 1 yıl | İtirazın iptali davası açmak (itirazın tebliğinden) | m. 67/1 |
| 6 ay | İtirazın kesin olarak kaldırılmasını istemek (itirazın tebliğinden) | m. 68/1 |
| 10 gün | Kambiyo senetlerine mahsus takipte ödeme | m. 168/2 |
| 5 gün | Kambiyo senedi vasfına şikâyet, imza inkârı, borca/zamanaşımına/yetkiye itiraz | m. 168/3-5 |
| 1 yıl | Haciz isteme hakkı (ödeme emrinin tebliğinden) | m. 78 |
| 1 yıl | Haczedilen malın satışını isteme (hacizden itibaren) | m. 106 |
| 7 gün | İhtiyati haciz kararına itiraz (haczin tatbiki ya da tutanağın tebliğinden) | m. 265 |
| 7 gün | İhtiyati hacizden sonra takip talebinde bulunmak veya dava açmak | m. 264/1 |
| 1 ay | Dava sırasında konulan ihtiyati hacizde, hükmün tebliğinden sonra takip talebi | m. 264/3 |
| 7 gün | Kira alacağı takibinde borçlunun itirazı | m. 269/2 |
| 6 ay | Kira alacağı takibinde itirazın kaldırılmasını istemek | m. 269/3 |
Bu süreler kaçırıldığında sonuç çoğu zaman “bir daha denenir” değildir: m. 68'de süresi içinde itirazın kaldırılması istenmezse yeniden ilamsız takip yapılamaz, m. 264'te süre geçirilirse ihtiyati haciz hükümsüz kalır. Bir icra evrakı elinize geçtiğinde ilk yapılacak iş tebliğ tarihini not etmektir. Elinizdeki talebin süresinin dolup dolmadığını, talep türünü ve olay tarihini girerek zamanaşımı süresi sorgulama aracıyla kabaca görebilirsiniz; aracın çıktısı bir hukuki görüş değil, kontrol etmeniz gereken tarihi gösteren bir başlangıç noktasıdır.
İİK'yı hangi konu için açtıysanız
Bu kanunun bir maddesiyle karşılaştıysanız aradığınız konu büyük olasılıkla şunlardan biridir:
- Alacak tahsili ve icra takibinin nasıl yapıldığı — takip talebinden hacze kadar sıra.
- Menfi tespit davası — borçlu olmadığını mahkemeye tespit ettirme yolu.
- Usulsüz tebligata itiraz ve Tebligat Kanunu 21/2 — yukarıdaki sürelerin başlangıcı tebliğ tarihidir, tebligat usulsüzse süre de tartışmalıdır.
- Konkordatoda alacaklının konumu — İİK m. 285 vd.
- Kira ödemeyen kiracının tahliyesi — İİK m. 269 ile TBK m. 315 birlikte işler.
- Yanındaki terimler: icra takibi, ödeme emri, haciz, ihtiyati haciz.
Sıkça sorulan sorular
İİK nedir?
İİK, 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu'nun kısaltmasıdır. Bir alacağın devlet gücüyle tahsilini düzenler: takip talebi, ödeme emri, itiraz, haciz, satış, ihtiyati haciz, iflas ve konkordato bu kanundadır. “2004” kanunun numarasıdır, yılı değildir — kanun 1932 tarihlidir.
İİK kaç maddedir?
Maddeler m. 1 ile m. 370 arasında numaralandırılmıştır. Ancak bu sayı yalnız başına yanıltıcıdır: kanuna yıllar içinde 150/a-150/ı, 269/a-269/d, 308/a-308/h, 309/a-309/ü gibi harfli maddeler eklenmiş, bazı maddeler de yürürlükten kaldırılmıştır. Bir maddeye atıf yaparken güncel metinden kontrol etmek gerekir.
İİK ne zaman yürürlüğe girdi?
Kanun 9 Haziran 1932'de kabul edilip 19 Haziran 1932 tarihli ve 2128 sayılı Resmî Gazete'de yayımlandı; m. 369 “bu kanunun meriyeti 4 Eylül 1932 tarihinden başlar” demektedir. O tarihten bu yana çok sayıda değişiklik geçirmiştir; güncel metinde en çok karşılaşılan değişiklik kanunları 538 (1965), 4949 (2003), 3494 (1988), 6352 (2012) ve 7343 (2021) sayılı Kanunlardır. Bu yüzden eski bir kaynaktan okuduğunuz madde metni bugünkü hâliyle aynı olmayabilir.
Ödeme emrine itiraz süresi kaç gündür?
İlamsız takipte yedi gündür ve süre ödeme emrinin tebliğ tarihinden işler (m. 62). Kambiyo senetlerine mahsus takipte itiraz ve şikâyet süresi beş gün, ödeme süresi on gündür (m. 168). Borcun bir kısmına itiraz ediliyorsa itirazda o kısmın cihet ve miktarı açıkça gösterilmelidir; aksi hâlde m. 62'ye göre itiraz edilmemiş sayılır.
Borçlu itiraz etti, alacaklı ne yapabilir?
İki yol vardır. Alacaklı, itirazın tebliğinden itibaren bir yıl içinde mahkemeye başvurup itirazın iptalini dava edebilir (m. 67). Alacağı, imzası ikrar veya noterlikçe tasdik edilmiş bir borç ikrarına ya da resmî dairelerin usulüne göre verdiği bir belgeye dayanıyorsa altı ay içinde icra mahkemesinden itirazın kesin olarak kaldırılmasını isteyebilir; bu süre içinde istenmezse yeniden ilamsız takip yapılamaz (m. 68).
Haciz ve satış için bir süre sınırı var mı?
Evet. Haciz isteme hakkı, ödeme emrinin tebliği tarihinden itibaren bir yıl geçmekle düşer (m. 78). Haczedilen malın satışı ise hacizden itibaren bir yıl içinde istenmelidir; satış talebiyle birlikte kıymet takdiri ve satış giderlerinin tamamının peşin yatırılması zorunludur ve yatırılmazsa talep yapılmamış sayılır (m. 106).
Dayanak: Enforcement and Bankruptcy Law No. 2004
Bu konuda ne yapıyoruz: Alacak Tahsili Avukatı ve İcra Takibi
