Alacak Tahsili Avukatı ve İcra Takibi

Alacak tahsili avukatı ne yapar, ne zaman gerekir?

Bir müşteriniz faturayı ödemiyor, verdiğiniz çek-senet karşılıksız çıkıyor, kiracı kira borcunu biriktiriyor ya da bir ticari ortak hesabı kapatmıyorsa, ilk refleks işi telefonla, mesajla, "hallederiz" diyen aracılarla çözmeye çalışmaktır. Oysa beklenen her hafta, borçlunun parasını ve malvarlığını ulaşılamaz hale getirmek için kazandığı bir haftadır. Alacak tahsili avukatı, alacağınızı gayriresmî takipten çıkarıp kanunun sağladığı icra mekanizmasına taşıyan kişidir.

Türk hukukunda tahsil süreci esas olarak 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu (İİK) ile yürür; borcun kendisi 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu (TBK), çek-senet 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu (TTK), dava aşaması ise 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu (HMK) kapsamındadır. Sistemin en güçlü yanı, olağan para alacaklarında mahkeme kararı beklemeden icra dairesi eliyle borçlunun banka hesabına, taşınmazına ve aracına ulaşılabilmesidir.

Hangi alacaklarda devreye gireriz?

• Ödenmeyen fatura ve cari hesap alacakları
• Çek, bono ve poliçe (kambiyo senedi) tahsili
• Kira ve aidat alacakları, kira borcundan tahliye
• Sözleşmeden doğan bedel, avans ve ceza-i şart alacakları
• Verilen borç para ve elden ödeme alacakları
• İlam (mahkeme kararı) ve hakem kararına dayalı alacaklar

Hangi yolun en hızlı sonucu vereceği elinizdeki belgeye bağlıdır. İmzalı bir sözleşme, teslim belgesi ya da çek varsa süreç çok daha hızlı işler; sözlü bir anlaşma ve birkaç mesaj varsa yol daha uzundur. Borcun kaynağı ticari bir ilişkiyse ticaret hukuku tarafıyla da değerlendiririz.

İcra takibi nasıl açılır? Adım adım süreç

İcra takibi açmak için mahkemeye gitmeniz şart değildir. Olağan para alacaklarında doğrudan icra dairesine başvurulur. Sürecin temel adımları şöyledir:

1. Takip talebi: Alacağın türü, miktarı, faizi ve borçlunun bilgileri ile icra dairesine takip talebi sunulur. Artık bu işlemler büyük ölçüde elektronik (UYAP) üzerinden yapılır.
2. Ödeme emri: Daire, borçluya bir ödeme emri tebliğ eder. Borçlu burada borcu öder, itiraz eder ya da hiçbir şey yapmaz.
3. Kesinleşme: Borçlu süresinde itiraz etmez ve ödemezse takip kesinleşir. Artık haciz aşamasına geçilebilir.
4. Haciz: Borçlunun banka hesabı, maaşı, taşınmazı, aracı ve üçüncü kişilerdeki alacakları haczedilir.
5. Satış ve tahsil: Haczedilen mallar elektronik ihaleyle satılır ve elde edilen tutar size ödenir.

İcra takibi için gerekli belgeler

• Alacağı gösteren belge (fatura, sözleşme, çek/senet, dekont, ekstre)
• Borçlunun kimlik/unvan ve adres bilgileri (gerçek kişide T.C. kimlik no, şirkette vergi no/MERSİS)
• Varsa ihtarname ve tebliğ belgeleri
• Avukatla takipte düzenlenmiş vekâletname

Belgeleriniz tam olmasa bile takip açmak çoğu zaman mümkündür; eksik belge sürecin hızını ve ispat gücünü etkiler. İhtiyati hacizle birlikte açılan dosyalarda evrak hazırlığının ilk günden doğru yapılması belirleyicidir.

İlamsız, ilamlı ve kambiyo takibi: hangi yol size uygun?

İcra takibinin tek bir türü yoktur. Doğru yolu seçmek, dosyanın ilk ve en önemli stratejik kararıdır. Aşağıdaki tablo dört temel yolu karşılaştırır:

İlamsız takip

Olağan para alacaklarında — fatura, kira, ödünç para — başlamak için mahkeme kararına ihtiyacınız yoktur. Bu en hızlı ve en düşük masraflı yoldur. Tek zayıf yanı, borçlunun itiraz hakkıdır; bir alt başlıkta ayrıntılı ele alıyoruz.

İlamlı takip

Elinizde bir mahkeme ilamı, hakem kararı ya da kanunun ilam niteliğinde saydığı bir belge (örneğin bazı noter senetleri) varsa ilamlı icraya başvurulur. Buradaki üstünlük, basit bir itirazın takibi durduramamasıdır; borçlu ancak mahkemeden icranın geri bırakılması kararı alarak durdurabilir, bu da yüksek bir eşiktir.

Kambiyo takibi

Geçerli bir çek, bono ya da poliçeniz varsa kambiyo senetlerine mahsus haciz yolundan gidilir. Borcu doğrudan senet ispatladığından borçlunun oyalanma alanı dardır.

Borçlu itiraz ederse ne olur? İtirazın iptali davası

İlamsız takipte en kritik an itirazdır ve çoğu alacaklıyı hazırlıksız yakalar. Ödeme emrini alan borçlunun, İİK m. 62 uyarınca icra dairesine itiraz etmek için 7 günü vardır. Gerekçesiz, tek satırlık bir itiraz dahi İİK m. 66 uyarınca takibi kendiliğinden durdurur. Borçlu hiçbir bedel ödemeden itiraz eder ve alacaklının pes etmesini umar.

İtiraz çıkmaz yol değildir

İtiraz bir gecikmedir, yenilgi değil. İtirazı aşmak için Türk hukuku elinizdeki delilin gücüne göre iki ayrı yol tanır:

• İtirazın kaldırılması: İcra mahkemesinde, yalnızca belge üzerinden ilerleyen hızlı yoldur. Alacağınız nitelikli yazılı bir belgeye (imzalı borç ikrarı, çek-senet, resmî belge, ikrar içeren yazışma) dayanıyorsa kullanılır. Mahkeme esası baştan yargılamaz; belgenin itirazı aşıp aşmadığına bakar.
• İtirazın iptali davası: İİK m. 67 uyarınca asliye hukuk veya ticaret mahkemesinde açılan tam bir davadır; borcun esastan ispatı gerektiğinde kullanılır. Daha yavaştır ama kesin sonuç verir ve bağlayıcı bir hükümle biter.

İcra inkâr (kötüniyet) tazminatı

Çek senet tahsili: kambiyo takibinde hızlı yol

Kambiyo senetleri (çek, bono, poliçe) bir alacaklının elinde tutabileceği en güçlü belgelerdir ve kambiyo takibi bu gücü hızla ödüllendirir. Çek senet tahsili dosyalarında borçlunun oyalanma alanı dardır.

Senet hangi şartlarda kambiyo takibine konu olur?

Senet, TTK'nın aradığı zorunlu unsurları taşımalıdır: senet türünü gösteren ibare, kayıtsız şartsız belirli bedel ödeme vaadi/emri, taraflar, tarih ve imza. Bir biçim unsuru eksikse senet kambiyo niteliğini yitirir ve olağan takibe düşer; bu yüzden takip açmadan önce senedi titizlikle inceleriz.

Neden daha hızlıdır?

Kambiyo takibinde borçlunun itirazı dosyayı kendiliğinden durdurmaz. İİK m. 168–170 ve 169/a uyarınca borca veya imzaya itiraz icra mahkemesine taşınır; mahkeme icrayı geri bırakmadıkça haciz bu arada sürebilir, yalnızca satış aşaması bekler. İtiraz süresi de daha kısadır: 5 gün (İİK 168/5).

Karşılıksız çek: ek ceza baskısı

Ödenmeyen fatura tahsili: ticari alacaklarda yol haritası

En sık karşılaştığımız dosya türü, mal veya hizmet teslim edilmiş ama faturası ödenmemiş ticari alacaklardır. Ödenmeyen fatura tahsilinde başarı, büyük ölçüde elinizdeki ispat zincirine bağlıdır.

Faturanın tek başına gücü

TTK uyarınca usulüne uygun düzenlenip tebliğ edilen ve süresinde itiraz edilmeyen fatura, ticari defterlerle birlikte güçlü bir delildir. Buna teslim irsaliyesi, sözleşme, sipariş yazışması ve cari hesap ekstresi eklendiğinde alacak çok daha sağlam temele oturur.

Tipik tahsil stratejisi

1. Önce borçlunun ödeme gücü ve malvarlığı hızlıca değerlendirilir.
2. Gerektiğinde noter aracılığıyla ihtarname gönderilir (temerrüt ve faizin başlangıcı için de önemlidir).
3. Borçlu kaçma riski taşıyorsa ihtiyati haciz ile hesapları önce dondurulur.
4. İlamsız (veya elde çek varsa kambiyo) takip açılır.
5. İtiraz gelirse belgeye dayanarak itirazın kaldırılması ya da itirazın iptali davası yürütülür.

Faturanın kaynağındaki ilişkiyi gelecekte daha kolay tahsil edilebilir hale getirmek için sözleşme ve ödeme güvencelerinizi düzenlememiz de mümkündür; bu, çoğu zaman iyi bir sözleşme ve ticari ilişki yapısıyla başlar.

İhtiyati haciz: borçlu kaçmadan malvarlığını dondurmak

Bir alacaklı için İİK'daki en değerli araç, çoğu zaman borçlu ne geleceğini fark etmeden önce kullanılandır. İhtiyati haciz, muaccel bir para alacağını güvenceye almak için, uyuşmazlığın en başında mahkemeden istenen ve borçlunun malvarlığına konulan geçici bir dondurmadır.

Ne işe yarar?

Mahkemece acil olarak ve çoğu zaman borçlu haberdar olmadan karar verilir; böylece talep gelir gelmez hesabını boşaltma klasik manevrasının önüne geçilir. Banka hesapları, taşınmazlar ve araçlar üzerine ihtiyati haciz konabilir.

İhtiyati haciz ile ihtiyati tedbiri karıştırmayın

Teminat şartı

Mahkeme genellikle, dondurma sonradan haksız çıkarsa borçlunun zararını karşılamak üzere teminat yatırmanızı ister; bu çoğu zaman alacağın bir yüzdesidir. Olası teminat düzeyini en başta size bildiririz.

Haciz, satış ve gerçekten paranın tahsili

Takibi kesinleştirmek işin yarısıdır; asıl mesele paranın hesabınıza geçmesidir. Borç kesinleştiğinde — borçlu itiraz etmediği, itirazı aştığımız ya da ilamlı dosyada olduğumuz için — tahsile geçilir.

Neler haczedilebilir?

• Banka hesapları ve alacaklar: üçüncü kişilerin borçluya borçları dâhil; borçlunun müşterilerine ve bankalarına haciz ihbarnamesi gönderilebilir.
• Taşınmazlar: tapuya haciz şerhi işlenir, böylece taşınmaz temiz olarak satılamaz. Konu taşınmazsa gayrimenkul tarafıyla birlikte yürütürüz.
• Araç, makine, stok ve diğer taşınırlar.
• Maaş ve kira gelirleri — kanunun koyduğu sınırlar içinde (maaşın bir kısmı haczedilemez; maaş haczinde 1/4 oranı esastır).
• Şirket payları ve fikrî haklar.

Malvarlığını bulmak

Türkiye, bankaları, tapu ve trafik sicillerini, vergi dairesini ve SGK kayıtlarını birbirine bağlayan merkezî elektronik sorgu sistemini (UYAP) işletir. Dosya üzerinden bunları sorgulayıp haczedilebilir malvarlığını tespit edebiliriz; biçimsel bir dosyanın gayriresmî takibe üstün gelmesinin temel nedeni budur.

Hacizden satışa

Ödemeyle serbest bırakılmayan hacizli mallar, büyük ölçüde elektronik ihaleyle yürütülen cebrî satışa gider. Elde edilen tutar, alacaklılara kanuni sıra cetveline göre dağıtılır. Birden çok alacaklı aynı borçlunun peşindeyse sıra ve zamanlama kimin tahsil edeceğini belirler; bu yüzden hacizde erken davranmak yalnızca hız değil, öncelik meselesidir.

Faiz, döviz alacağı ve gerçekte ne tahsil edilir

Alacaklılar başlamadan iki parasal soruyu sorar: faiz alır mıyım ve dövizle olan alacağımı kendi para birimimde tahsil eder miyim? Genellikle her ikisinin de yanıtı evettir ve her ikisi de icra dosyasının içinde talep edilir.

Temerrüt faizi

Borçlu temerrüde düştüğünde, asıl alacak üzerinden temerrüt tarihinden itibaren yasal temerrüt faizini 6098 sayılı TBK ve 3095 sayılı Kanun uyarınca talep edebilirsiniz. Tarafların ikisi de tacir ve borç ticari ise daha yüksek ticari temerrüt faizi (avans faizi) uygulanır. Oranlar kanunla ve Merkez Bankası tarafından belirlenir ve zamanla değişir; bu yüzden burada sabit bir rakam vermek yerine dosyanız için güncel tutarı hesaplarız.

Döviz cinsinden alacak

Borcunuz yabancı para cinsindense, Türk lirasındaki değer kaybını üstlenmek zorunda değilsiniz. TBK m. 99 uyarınca yabancı para borcu o para biriminden istenip ödenebilir; liraya çevrim uygun olduğunda kanun ilgili çevrim tarihini belirler. Takip talebini döviz konumunuzu koruyacak şekilde kurgularız.

İflas yolu ve konkordato: bir baskı aracı olarak iflas

Borçlu bir tacir veya şirketse, İİK tamamen ikinci bir tahsil yolu sunar: iflas. Çoğu zaman bir varış noktasından çok güçlü bir baskı aracıdır.

İflas yoluyla takip

Borçlu iflasa tabi bir tacirse, alacaklı tahsili olağan haciz yerine iflas yoluyla yürütebilir. Ödeme emri ve kanunun gerektirdiği adımların ardından alacağını alamayan alacaklı, ticaret mahkemesinden borçlunun iflasına karar verilmesini isteyebilir; bu, tüm malvarlığını tüm alacaklılar yararına tasfiye eder.

Neden güçlü bir baskıdır?

Ödeme gücü olan bir işletme, inandırıcı bir iflas talebiyle karşılaştığında çoğu zaman tasfiye riskini, yönetimin iflas idaresine geçmesini ve aczin getireceği itibar kaybını göze almak yerine ödemeyi seçer. Borçlunun, bu baskının gerçekten işlediği türden bir şirket olup olmadığını değerlendiririz; gerçekten atmaya hazır olmadığımız bir adımı tehdit olarak kullanmayız.

Konkordato sürecinde alacaklı konumu

Sıkıntıdaki bir borçlu mahkemeden konkordato (yeniden yapılandırma) koruması alabilir. Bu süreçte alacağınızı usulüne uygun bildirmek, sıralandırmak ve alacaklılar kurulunda konumunuzu korumak kritik önemdedir. Borçlu gerçekten acz içindeyse hiçbir usul var olmayan malvarlığını yaratamaz; bunu para harcamadan önce size açıkça söyleriz.

Borçlu karşı atağa geçerse: menfi tespit ve istirdat davaları

İcra her zaman tek yönlü değildir. Borçlu olmadığına inanan bir borçlu karşı atağa geçebilir; alacaklılar buna çoğu zaman hazırlıksız yakalanır. Karşı hamleyi önceden bilmek, onu etkisizleştirmenin yarısıdır.

Menfi tespit davası

Borçlu, mahkemeden hiçbir borcu olmadığının tespitini isteyen bir menfi tespit davası açabilir ve dava sürerken icranın durdurulmasını talep edebilir. İİK uyarınca bu durdurma kendiliğinden gelmez; borçlunun normalde mahkemeyi ikna etmesi ve çoğu zaman teminat (genellikle alacağın bir yüzdesi) yatırması gerekir. Bu taleplere belge kaydının gücünü ortaya koyarak karşı koyarız.

İstirdat davası

Borçlu icra baskısıyla ödeme yapıp sonra paranın aslında borçlu olmadığını ileri sürerse, kanuni süre içinde parayı geri almak için istirdat davası açabilir. Bu yüzden bir dosyayı ödemeye götürmeden önce esas hakkın sağlam olduğundan emin oluruz; savunamayacağımız bir tahsilat aslında tahsilat değildir.

İcra takibi masrafı ve dosya ne kadar sürer?

Alacaklılar başlamadan önce iki şeyi merak eder: ne kadara mal olur ve ne kadar sürer. İkisi de büyük ölçüde borçlunun itiraz edip etmeyeceğine ve ulaşılabilir malvarlığının bulunup bulunmadığına bağlıdır; bu yüzden yapay bir kesinlik yerine dürüst aralıklar veririz.

Masraf kalemleri

• Harç ve resmî giderler: Takip açılışında başvurma harcı, peşin harç, tebligat ve haciz giderleri için avans yatırılır; bir kısmı alacağın oranına göre hesaplanır. Bu masraflar kanunla belirlenir ve avukatlık ücretinden ayrıdır.
• Mahkeme harçları: Dosya itirazın iptali davasına, tenfize ya da iflasa giderse dava değerine göre ölçeklenen harçlar uygulanır.
• Vekâlet ücreti: Takip kesinleşip tahsil edildiğinde borçludan ayrıca icra vekâlet ücreti (Avukatlık Asgari Ücret Tarifesine göre) alınır; bu sizin lehinize tahsil edilir.
• Avukatlık ücretimiz: Harekete geçmeden önce kararlaştırılan, her aşama için net bir ücret.

Yaklaşık süreler

Zamanaşımı: alacak ne zaman tahsil edilemeyecek kadar eskir?

İyi bir alacağı kaybetmenin en sessiz yolu, onun yaşlanmasına izin vermektir. Türk hukuku zamanaşımı süreleri koyar; bir alacak zamanaşımına uğradığında icraya konması çok zorlaşır ya da imkânsızlaşır. Temel süreler aşağıdadır:

Alacağınız bu sürelerden birine yaklaşıyorsa beklemeyin; belgeleri bize gönderin; nerede durduğunuzu ve takip açmanın süreyi kesip kesmediğini söyleyelim.

Yurt dışı kaynaklı alacaklar: yabancı kararların tenfizi

Bazı alacaklar, Türkiye dışında alınmış bir mahkeme ya da hakem kararına dayanır. Çoğu kişinin bilmediği şey, böyle bir kararın Türkiye'de kendiliğinden icra edilemediğidir.

Tanıma ve tenfiz

Yabancı hakem kararları

Türkiye 1958 tarihli New York Sözleşmesi'ne taraftır; bu nedenle yabancı hakem kararları dar ve uluslararası alanda bilinen sebeplerle tanınıp tenfiz edilir. Çoğu sınır ötesi dosyada elde tutulacak en güçlü belge bir hakem kararıdır. Konu sınır ötesi tanıma-tenfiz olduğunda tanıma ve tenfiz tarafıyla birlikte değerlendiririz.

Alacaklıların en sık yaptığı hatalar

Türkiye'de kaybedilen alacakların çoğu esastan değil, usul ve zamanlamadan kaybedilir. Tekrarlayan hatalar önlenebilir.

Çok uzun beklemek

En pahalı hata gecikmedir. Gayriresmî takibin her ayı, borçlunun parayı kaçırdığı bir aydır. Birçok alacaklı avukata başvurduğunda hesaplar boşalmış ve ihtiyati hacizin donduracağı bir şey kalmamış olur.

Süreleri kaçırmak

• 7 günlük itiraz süresi (İİK 62) ve ayrı olarak 5 günlük kambiyo süresi (İİK 168/5).
• İtiraz geldikten sonra 1 yıllık itirazın iptali süresi (İİK 67).
• İhtiyati hacizden sonraki 7 günlük İİK 264 takibi — kaçırılırsa dondurma kalkar.
• TBK ve TTK uyarınca zamanaşımı süreleri.

Zayıf belgeleme

İmzalı sözleşme, teslim belgesi, fatura, ekstre ve temiz çekle desteklenen alacak hızlı yoldan ilerler; sözlü anlaşmaya ve birkaç mesaja dayanan alacak uzun yolu gitmek zorunda kalır. Gelecekteki işlerde evrak yapısını öyle kurmanıza yardımcı oluruz ki bir sonraki alacak daha kolay tahsil edilsin; bunun çoğu, usulüne uygun bir sözleşmeyle başlar.

Yanlış kişiyi takip etmek

Ticari unvanı tescilli şirketle karıştırmak ya da limited şirket borcu için ortağı takip etmek aylar kaybettirir. Takip açmadan önce doğru hukuki borçluyu doğrularız. Kira alacağı söz konusuysa kira ve tahliye tarafıyla birlikte yürütürüz.

Alacak tahsilinde Lexin Legal yaklaşımı

İcra usulî ve affetmez bir alandır. Kaçırılan bir süre, kusurlu bir ödeme emri ya da başta seçilen yanlış bir yol size aylar kaybettirebilir ve üstünlüğü borçluya verir. Biz bu riski yönetilebilir ve şeffaf bir sürece indiririz.

• Baştan sona tek elden. Dosyayı açar, emri tebliğ ettirir, itirazlarla mücadele eder, malvarlığını dondurup haczeder, satışları yürütür ve her aşamada size sade biçimde hesap veririz; vekâletname ile çalışır, sizi yormayız.
• Önce dürüst değerlendirme. Para harcamadan önce, borcun gerçekçi olarak ne kadar tahsil edilebilir olduğunu ve borçlunun olası taktiklerini söyleriz. Borçlu içi boş bir kabuksa bunu açıkça söyleriz.
• Net ücret. Her aşama için tanımlı bir teklif; harç ve mahkeme masrafları ayrı ayrı ve baştan açıklanır.
• Bütünleşik danışmanlık. Tahsilat bir sözleşme uyuşmazlığı, bir şirketler hukuku meselesi ya da bir kira-tahliye dosyasıyla kesiştiğinde hepsini aynı ekip yürütür.

Size olan bir alacağı tahsil etmek istiyorsanız, harekete geçmenin en iyi zamanı şimdidir; borçlunun ulaşılabilir malvarlığı hâlâ varken. Durumunuzu bize anlatın; seçenekleriniz hakkında net ve yazılı bir görüş sunalım.

İcra ve alacak tahsili dosyanızı nasıl yürütüyoruz

Alacak tahsili ve icra takibi hakkında sık sorulan sorular