Türkiye'de Hapis Cezası Sonrası Sınır Dışı ve Giriş Yasağı
Bir yabancı Türkiye'de hapis cezasını tamamladığında, tahliye her zaman özgürlüğe kavuşmak anlamına gelmez. Bazı durumlarda makamlar bir sınır dışı etme kararı (sınır dışı etme kararı) verir ve kişi, ülkeden ayrılmak yerine bir geri gönderme merkezine nakledilebilir. Bu, özellikle uzaktan bakıldığında ürkütücüdür — ancak net ve zamana duyarlı bir hukuki yol vardır. Sınır dışı etme kararına, tebligattan itibaren 7 gün içinde idare mahkemesinde dava açma hakkınız vardır ve bu davanın açılması, mahkeme karar verene kadar sınır dışı işlemini durdurur. Bu rehber, neyle karşılaşabileceğinizi, tahliye çevresindeki günlerin neden bu kadar önemli olduğunu ve nasıl hareket etmeniz gerektiğini açıklıyor.
Türkiye'de hapis cezası her zaman sınır dışı edilmeyle mi sonuçlanır?
Hayır. Hapis cezası otomatik olarak sınır dışı edilme anlamına gelmez. Ancak bazı yabancılar için cezanın sona ermesinin ardından ayrı bir idari işlem gelir: kişiyi Türkiye'den çıkaran bir sınır dışı etme kararı (sınır dışı etme kararı).
Burada iki farklı sistem işler. Ceza davası suçluluğa ve cezaya karar verir. Sınır dışı etme ise farklı bir kanun kapsamında göç idaresi makamlarınca verilen ayrı bir idari karardır. Biri diğeri olmadan gerçekleşebilir.
Ayrı oldukları için, bir sınır dışı etme kararı tahliye tarihine yakın bir zamanda — bazen tam o sıralarda — gelebilir ve kendine ait kısa bir yanıt süresiyle birlikte gelir. Bu nedenle aileler için bu kararı tahliyeden sonra değil, önce anlamak daha yararlıdır.
Süreçte hangi aşamadasınız?
Bir ceza davasından sonra kişi hangi gerekçelerle sınır dışı edilebilir?
Sınır dışı etme kararının gerekçeleri 6458 sayılı Kanun'un 54. maddesinde düzenlenmiştir. Bu gerekçeler çeşitli durumları kapsar ve bir kısmı ceza ile ilgili hâllere ilişkindir.
Basitçe söylemek gerekirse, kanundaki koşullar sağlandığında göç idaresi makamları bir yabancının sınır dışı edilmesine karar verebilir. Bunların yakınınıza uygulanıp uygulanmayacağı somut olgulara bağlıdır — işlenen suç, davanın sonucu ve kişinin Türkiye'deki durumu.
54. madde çeşitli durumları kapsadığından, sınır dışı etme kararı önceden kesinleşmiş bir sonuç değildir ve ceza mahkûmiyetiyle aynı şey de değildir. Kendi başına incelenebilecek — ve gerekçe bulunduğunda karşı çıkılabilecek — yeni bir karardır.
Başlıca hükümler birbiriyle şöyle bağlanır:
| Mevzuat | Neyi kapsar | Sizin için neden önemli |
|---|---|---|
| 54. madde | Sınır dışı etme kararının gerekçeleri | Sınır dışına ne zaman karar verilebileceğini belirler |
| 57. madde | Usul ve geri gönderme merkezi | Kimin karar verdiğini ve kişinin nerede tutulabileceğini açıklar |
| 53. madde | İdare mahkemesine başvuru (dava) | Karşı çıkmak için 7 gün verir — ve sınır dışını durdurur |
| 9. madde | Yeniden giriş yasağı | Türkiye'ye dönüşü sınırlar, çoğunlukla beş yıla kadar |
Sınır dışı etme kararından sonra ne olur ve geri gönderme merkezi nedir?
Sınır dışı etme kararı valilik — il idaresi (valilik) — tarafından verilir ve sınır dışı işlemleri hazırlanırken kişi, topluma bırakılmak yerine bir geri gönderme merkezinde (geri gönderme merkezi) tutulabilir. Bu usul 6458 sayılı Kanun'un 57. maddesinde düzenlenmiştir.
Geri gönderme merkezi bir cezaevi değildir. Seyahat belgeleri, uçuşlar ve diğer düzenlemeler hazırlanırken kullanılan bir göç idaresi tutma tesisidir. Ancak bir aile için yaşanan şok benzer olabilir: ceza sona erer, ama yakınınız hâlâ ayrılmakta ya da eve dönmekte özgür değildir.
Zamanlamanın bu kadar önemli olmasının bir nedeni budur. Cezaevinden geri gönderme merkezine nakil hızlıca gerçekleşebilir ve karara karşı çıkma hakkınıza ilişkin süre, kişiye resmî tebligat yapıldığı andan itibaren işlemeye başlar.
Sınır dışı etme kararına nasıl karşı çıkılır ve ne kadar süreniz var?
7 gününüz var. 6458 sayılı Kanun'un 53. maddesi uyarınca, yabancı ya da avukatı, sınır dışı etme kararının kendisine tebliğ edilmesinden itibaren 7 gün içinde idare mahkemesine (idare mahkemesi) başvurabilir.
Bu davanın açılması ikinci bir nedenle de önemlidir: mahkeme karar verene kadar sınır dışı işlemini durdurur. Dava usulüne uygun şekilde açıldığında, mahkeme dosyayı incelerken kişi Türkiye'den çıkarılmamalıdır.
7 günlük süre kısadır ve tebligattan itibaren işler — tahliye tarihinden ya da yurt dışındaki ailenin durumu öğrenmesinden değil. Bu sürenin kaçırılması, kararın bir mahkeme tarafından incelenmesini sağlayacak temel yolu kapatabilir; bu nedenle tüm sürecin en fazla zamana duyarlı adımı budur.
Bir avukat bu davayı kişi adına hazırlayıp açabilir — sınır dışı ve giriş yasağı davaları alanındaki çalışmalarımıza göz atın.
Ceza bitince yakınım eve dönmekte serbesttir.
Her zaman değil. Tahliyenin ardından ayrı bir idari adım gelebilir: 6458 sayılı Kanun kapsamında bir sınır dışı etme kararı. Bu karardan sonra kişi serbest bırakılmak yerine bir geri gönderme merkezinde tutulabilir (57. madde).
Sınır dışı etme cezanın bir parçası; ceza avukatımız zaten bununla ilgileniyordur.
Burada iki farklı sistem işler. Ceza davası suçluluğa ve cezaya karar verir; sınır dışı etme ise göç idaresi makamlarının 6458 sayılı Kanun kapsamında verdiği ayrı bir idari karardır ve idare mahkemesinde açılacak kendine ait 7 günlük bir dava süresi vardır (53. madde).
Süre, ailenin durumu öğrendiği anda başlar.
53. maddedeki 7 günlük süre, kararın yakınınıza resmen tebliğ edildiği andan itibaren işler; tahliye tarihinden ya da yurt dışındaki yakınların haberi aldığı günden değil.
Giriş yasağı nedir ve ne kadar sürer?
Sınır dışı edilen bir yabancı genellikle bir yeniden giriş yasağına — Türkiye'ye dönüş konusunda bir kısıtlamaya — tabidir. Bu, 6458 sayılı Kanun'un 9. maddesinde düzenlenmiştir ve yasak, göç idaresi sisteminde bir kod (tahditTahditYabancının Türkiye'ye girişine konulan kısıtlama koduBir yabancının Türkiye'ye girişini engelleyen ya da izne bağlayan, sisteme kodla işlenen kısıtlama.Sözlük → kodu) olarak kaydedilir.
Yasak çoğunlukla beş yıla kadardır ve bazı hâllerde gerekçelere bağlı olarak daha uzun olabilir. Uygulamada bu, kişinin ülkeden ayrıldıktan sonra bile belirlenen süre boyunca yeniden Türkiye'ye girişine izin verilmeyebileceği anlamına gelir.
Giriş yasağı, sınır dışı etme kararıyla yakından bağlantılıdır. Bu da kararın kendisine dikkatle bakmak için bir başka nedendir: gerekçe bulunduğunda sınır dışına karşı çıkmak, aynı zamanda onunla birlikte gelen yasağı da ele almanın zamanıdır.
Tahliye tarihi çevresinde zamanlama nasıl işler?
Ceza mahkûmiyeti ve sınır dışı etme kararı ayrı zaman çizelgelerinde ilerler ve her zaman birbirine düzgünce oturmaz. Tahliye yaklaştıkça bir sınır dışı etme kararı hazırlanabilir; böylece ceza sona erdiğinde kişi serbest kalmak yerine bir geri gönderme merkezine nakledilir.
Tahliye çevresindeki günlerin bu kadar önemli olmasının nedeni budur. Bir sınır dışı etme kararı tahliye anında ya da yakınında tebliğ edilirse, buna karşı çıkmak için tanınan 7 günlük süre (53. madde), tam da ailenin iyi haber beklediği — ve yeni bir hukuki adıma en az hazırlıklı olduğu — döneme denk gelebilir.
Hızlı hareket etmek panikle ilgili değildir; takvimle ilgilidir. Süre kanunen kısadır, kişinin bir tesis içinden hareket etme imkânı sınırlı olabilir ve dışarıdaki biri — ideal olarak vekâletnamesi bulunan bir avukat — çoğu zaman onun adına harekete geçmek zorundadır.
Uygulamada sıralama çoğu zaman şöyle görünür:
- Ceza sonuna yaklaşır.
- Bir sınır dışı etme kararı (54. madde) hazırlanır ve tebliğ edilir.
- Kişi bir geri gönderme merkezine nakledilebilir (57. madde).
- İdare mahkemesinde dava açmak için 7 günlük süre işlemeye başlar (53. madde).
- Sınır dışı ile birlikte bir giriş yasağı (9. madde) kaydedilir.
Aile şimdi ne yapabilir?
Erkenden organize olun ve mümkünse tahliye tarihinden önce bir Türk avukatı sürece dâhil edin. Yapabileceğiniz en yararlı şeyler pratik olanlardır: tahliye tarihini bilmek, herhangi bir sınır dışı etme kararına karşı tetikte olmak ve 7 günlük süre içinde harekete geçmeye hazır olmak.
VekâletnameVekâletnameNoterden verilen temsil yetkisi belgesiBir avukatın ya da başka bir kişinin sizin adınıza hareket etmesine izin veren, noterde düzenlenen resmî belge.Sözlük → sahibi bir avukat bilgi alabilir, sınır dışı etme kararını inceleyebilir ve idare mahkemesine açılacak davayı süresinde açabilir. Ayrıca giriş yasağı ve buna karşı çıkmak için gerekçe bulunup bulunmadığı konusunda da danışmanlık verebilir.
Temeldeki ceza davası hâlâ derdest ya da istinafİstinafBölge adliye mahkemesine başvuruİlk derece mahkemesi kararına karşı bölge adliye mahkemesine yapılan başvuru — dosyayı hem hukuken hem maddi olarak yeniden inceler.Sözlük →/temyiz aşamasındaysa, bu ayrı bir süreçtir — ceza savunması çalışmalarımız hakkında daha fazlasını okuyabilirsiniz. Özellikle sınır dışı ve yeniden giriş tarafı için sınır dışı ve giriş yasağı davalarına bakın; işler çözüme kavuştuğunda statü ve izinler için ise oturma izni ve göç desteğimize göz atın.
Kalan cezanın çekilmesi için yakınınızı ülkesine getirmek de aklınızdaysa, bunun sınır dışından farklı bir yol olduğunu unutmayın; Türkiye'deki cezayı ülkenizde çekmek üzere nakil rehberimiz bunun nasıl işlediğini açıklıyor. Ailelerin her aşamada karşılaştıklarının geniş çerçevesi için, Türkiye'deki yabancı hükümlülerin aileleri için rehber merkezimiz adımları tek bir yerde bir araya getiriyor.
Bu makale Türk hukuku hakkında genel bilgi niteliğindedir ve hukuki tavsiye değildir; kendi özel durumunuza ilişkin tavsiye için nitelikli bir avukata danışın.
Sınır dışı etme kararının hangi gerekçelerle verilebileceğini düzenler.
Usulü ve sınır dışı işlemleri hazırlanırken kişinin tutulabileceği geri gönderme merkezini kapsar.
Karara karşı idare mahkemesinde dava açmak için tebligattan itibaren 7 gün tanır; dava açılması kural olarak, mahkeme dosyayı incelerken sınır dışı işlemini durdurur.
Sınır dışı etmenin ardından gelen ve çoğunlukla beş yıla kadar süren yeniden giriş yasağını düzenler.
Avukatla görüşmeden önce toplamanız gerekenler
7 günlük süre kısadır; bunları hazır tutmak, elinizde olmayabilecek günleri kazandırır. Çoğu, bir aile üyesinin yurt dışından da toplayabileceği bilgilerdir.
Sıkça sorulan sorular
Cezası sona erdiğinde yakınım otomatik olarak sınır dışı mı edilir?
Hayır. Sınır dışı etme, cezanın otomatik bir sonucu değil, ayrı bir idari karardır. Bazı yabancılar için 6458 sayılı Kanun'un 54. maddesi uyarınca bir karar verilir; bazıları için verilmez. Uygulanıp uygulanmayacağı davanın somut olgularına bağlıdır.
Bir sınır dışı etme kararına karşı çıkmak için kaç günümüz var?
Yakınınıza kararın tebliğ edildiği tarihten itibaren 7 gününüz var. 6458 sayılı Kanun'un 53. maddesi uyarınca, kişi ya da avukatı bu süre içinde idare mahkemesine başvurabilir. Davanın açılması ayrıca mahkeme karar verene kadar sınır dışı işlemini durdurur.
Hapis cezası bittikten sonra tutulabilir mi?
Evet, bu mümkündür. 6458 sayılı Kanun'un 57. maddesi uyarınca, sınır dışı edilecek bir kişi, sınır dışı işlemleri hazırlanırken bir geri gönderme merkezinde (geri gönderme merkezi) tutulabilir. Geri gönderme merkezi bir cezaevi değil, bir göç idaresi tesisidir; ancak bu, kişinin henüz kendi isteğiyle ayrılmakta özgür olmadığı anlamına gelir.
Giriş yasağı ne kadar sürer?
6458 sayılı Kanun'un 9. maddesi kapsamındaki bir giriş yasağı çoğunlukla beş yıla kadardır ve bazı hâllerde gerekçelere bağlı olarak daha uzun olabilir. Belirlenen süre boyunca Türkiye'ye dönüşü kısıtlar. Bir avukat kararı inceleyebilir ve yasağa karşı çıkmak için gerekçe bulunup bulunmadığı konusunda görüş verebilir.
Yurt dışındayız ve Türkçe bilmiyoruz. Bir avukat bizim adımıza hareket edebilir mi?
Evet. Vekâletname sahibi bir Türk avukat, sınır dışı etme kararını teslim alabilir, inceleyebilir ve 7 günlük süre içinde idare mahkemesinde davayı açabilir. Süre kısa olduğundan, bunu erkenden — ideal olarak tahliyeden önce — ayarlamak önemlidir.
Sınır dışı edilmeyi kabul etmek mi yoksa buna karşı çıkmak mı daha iyidir?
Tek bir yanıt yoktur; bu, olgulara, gerekçelere ve yakınınızın ne istediğine bağlıdır. Karara karşı çıkmak sınır dışını durdurabilir ve bir mahkemenin kararı incelemesini sağlayabilir, ancak belirli bir sonucu garanti etmez. Nitelikli bir avukat, kendi özel durumunuz için gerçekçi seçenekleri açıklayabilir.
